Mặc dù là hãng điện thoại di động lớn nhất thế giới và đi đầu ở phân khúc thị trường điện thoại bình dân, nhưng Nokia đang mất dần vị thế trên phân khúc thị trường điện thoại thông minh và cả trong vấn đề lợi nhuận.
Tại thị trường Mỹ, nơi Apple và RIM thống lĩnh thị trường điện thoại thông minh, nhiều người xem giờ đã xem Nokia là “quá khứ” và những nỗ lực mới của Nokia thông qua thương hiệu Ovi cũng chưa tạo được nhiều ấn tượng.
Gần đây Nokia đã phát đơn kiện đối thủ Apple, cáo buộc chiếc iPhone Apple vi phạm nhiều bản quyền sáng chế của Nokia. Nhiều ý kiến cho rằng, Nokia kiện Apple như là sự thừa nhận thất bại của mình trước “quả táo” ở phương diện thương mại.
Năm 2009, tỷ lệ lợi nhuận của Nokia trong toàn ngành công nghiệp điện thoại di động đã giảm từ mức 64% (năm 2007) xuống còn 32%, chỉ cao hơn chút đỉnh so với tỷ lệ mà Apple chiếm lĩnh, và thậm chí còn thấp hơn cả tỷ lệ của RIM. Còn giá trị vốn hóa thị trường của Nokia thì chỉ bằng 1/4 Apple.
Giám đốc điều hành Nokia, ông Olli-Pekka Kallasvuo phát biểu hệ điều hành Symbian đang già cỗi của hãng, sẽ được cải thiện mạnh mẽ trong vòng 1 năm nữa để cho phép hãng tung ra được “những thiết bị kỳ diệu”. Đối với mảng dịch vụ, mục tiêu của Nokia là đạt mốc 300 triệu người sử dụng trong thời gian từ nay tới cuối năm 2011.
Trước đây, Nokia đã không ít lần vượt khủng hoảng thành công. Vào năm 1995, hoạt động hậu cần yếu kém khiến Nokia điều đứng. Hãng đã vượt lên bằng cách phát triển một trong những chuỗi cung cấp hiệu quả nhất thế giới, có khả năng tung ra thị trường chừng 1,2 triệu chiếc điện thoại di động mỗi ngày. Một thập kỷ sau đó, Nokia thất bại trong dự báo về nhu cầu thị trường đối với sản phẩm điện thoại dạng vỏ sò, nhưng sau đó đã nhanh chóng giành lại mức thị phần 40%, duy trì “ngôi vương” trong ngành điện thoại di động toàn cầu.
Tới thời điểm này, Nokia đã xuất sắc trong công tác sản xuất và phân phối phần cứng, và chính thành công này đã thúc đẩy hãng tập trung hơn vào các vấn đề kế hoạch hóa và hậu cần. Thời hạn cho các phần việc thường được đặt ra trước 18 tháng.
Tuy nhiên, những vấn đề mà Nokia đang phải đối mặt hiện nay không dễ vượt qua như trước. Với sự nổi lên của điện thoại thông minh, phần mềm và các dịch vụ đang ngày càng đóng vai trò quan trọng hơn. Mà đây lại là những lĩnh vực đòi hỏi nhiều kỳ năng khác nhau. Các chu kỳ phát triển được tính theo tháng hoặc theo tuần. Những dịch vụ mới không cần phải hoàn hảo vì có thể được nâng cấp về sau nếu cần thiết. Ngoài ra, các đội phát triển dịch vụ cần phải cộng tác chặt chẽ với nhau để cùng một dịch vụ hay phần mềm có thể chạy trên nhiều chiếc điện thoại khác nhau. Ngoài ra, Nokia cũng cần thiết lập mối quan hệ trực tiếp với người sử dụng.
Chính Nokia là nhà sản xuất điện thoại đã tiên đoán được xu hướng dịch chuyển sang lĩnh vực phần mềm và dịch vụ sớm hơn các đối thủ khác. Vào năm 2007, Nokia đã cho ra mắt dịch vụ Ovi, gần 1 năm trước khi Apple mở gian hàng ứng dụng trực tuyến App Store. Vài tháng sau đó, Nokia đã chi 8,1 tỷ USD để mua hãng sản xuất bản đồ kỹ thuật số Navteq để thúc đẩy các dịch vụ định vị. Tiếp đó, Nokia đưa ra dịch vụ nhạc số Comes With Music.
Nhưng những nỗ lực trên của Nokia đã không gặt hái được nhiều thành công, cho dù hãng cho biết hiện có 86 triệu người sử dụng các dịch vụ này. Nokia hiện đang tìm cách gộp các dịch vụ này thành một gói dịch vụ mà người sử dụng có thể dễ dàng tiếp cận trên điện thoại di động.
Thêm vào đó, phần lớn các dịch vụ của Nokia đều phải cạnh tranh trực tiếp với những đối thủ nặng ký như Facebook, iTunes của Apple hay Google Maps. Tệ hơn, các nhà cung cấp dịch vụ mạng không muốn Nokia cung cấp trực tiếp dịch vụ tới khách hàng vì họ cũng muốn cung cấp những dịch vụ này.
Bên cạnh đó, phiên bản đầu tiên mang tên N97 của dòng điện thoại thông minh cao cấp nhất của Nokia đã gây nhiều thất vọng. Theo giới chuyên môn, chiếc điện thoại này tuy có rất nhiều tính năng tuyệt vời, nhưng lại lại sử dụng hệ điều hành Symbian, khiến các tính năng khó phát huy hết tác dụng.
Tháng 2/2009, Nokia khởi động một “dự án cải tổ” nhằm khắc phục những khó khăn mà hãng đang đối mặt. Trong đó, Nokia đưa ra một cơ cấu nội bộ đơn giản hơn, cắt giảm một nửa danh mục đầu tư điện thoại thông minh, “khai tử” những dịch vụ yếu kém, và gia tăng sức hấp dẫn của gian hàng ứng dụng Ovi đối với các nhà phát triển phần mềm bằng cách cho phép họp tích hợp các dịch vụ của Nokia vào các ứng dụng của họ.
Song song với việc nâng cấp hệ điều hành Symbian, Nokia cũng phát triển một hệ điều hành mới có tên Maemo dành cho những chiếc điện thoại thông minh gần giống với máy tính nhất. Những nỗ lực này sẽ giúp Nokia tạo ra được những sản phẩm tốt hơn, dù chưa phải là “thần kỳ” như tuyên bố của các nhà lãnh đạo hãng này. Nokia thậm chí có thể đạt mục tiêu 300 người sử dụng dịch vụ vào cuối năm 2011 vì hãng này không chỉ nhằm vào những quốc gia giàu có, mà còn hướng tới cả những nền kinh tế mới nổi.
Tuy nhiên, một vấn đề hoàn toàn khác được đặt ra ở đây là liệu Nokia có thể một lần nữa thống lĩnh ngành công nghiệp điện thoại di động, không phải về số lượng điện thoại bán được, mà là về tính sáng tạo và tỷ suất lợi nhuận.
Phát triển từ một nhà máy giấy vào năm 1865, Nokia đã trải qua hàng loạt những giai đoạn điều chỉnh và thay đổi để trở thành Nokia ngày nay. Bởi thế, vị trí của hãng trong ngành công nghiệp điện thoại di động thế giới thời gian tới sẽ phụ thuộc rất nhiều vào khả năng đổi mới của chính mình.
Nhanhieuviet.gov.vn (Theo vietnambranding)
Trung Tâm Thông Tin Công Nghiệp và Thương Mại - Bộ Công Thương (VITIC)