Bảo vệ thương hiệu Mật ong Bạc hà, giữ gìn đặc sản vùng cao

Được ví như “vàng lỏng” giữa vùng đá xám cực Bắc, mật ong Bạc hà Cao nguyên đá Đồng Văn là tinh túy từ thiên nhiên và sức lao động. Tuy nhiên, khi giá trị thương hiệu ngày càng tăng cao, sản phẩm này đang đối mặt vấn nạn hàng giả nhức nhối, đòi hỏi chiến lược bảo vệ quyết liệt.

Nghề nuôi ong lấy mật hoa Bạc hà tại Cao nguyên đá Đồng Văn mang những nét đặc thù không nơi nào có được. Ở độ cao từ 1.000 đến 1.600m so với mực nước biển, những thảm hoa bạc hà dại vươn mình lên từ kẽ đá trong cái lạnh hanh khô của mùa đông, tạo nên nguồn nguyên liệu sạch tuyệt đối, không chịu bất kỳ tác động nào của hóa chất. Từ tháng 10 đến tháng 12 hằng năm, khi sắc tím của hoa phủ kín những sườn núi hiểm trở cũng là lúc đàn ong nội bắt đầu chu trình dâng mật.

Sản phẩm mật ong Bạc hà chính gốc sở hữu những đặc điểm riêng biệt với màu vàng chanh óng ả, độ sánh cao cùng vị ngọt thanh đặc trưng. Với người dân địa phương, mỗi giọt mật thu về là cả một quá trình kỳ công theo sát diễn biến thời tiết và tập tính đàn ong. Do phụ thuộc hoàn toàn vào thiên nhiên và mùa hoa ngắn ngủi, sản lượng mật hằng năm thường biến động lớn, khiến loại nông sản này trở nên khan hiếm và có giá trị kinh tế rất cao, dao động từ 500 đến 700 nghìn đồng mỗi lít. Với hơn 40 nghìn đàn ong hiện có, nghề nuôi ong không chỉ là sinh kế bền vững mà còn là sợi dây gắn kết người dân với việc bảo vệ hệ sinh thái đá đặc thù.

Kể từ khi được cấp chứng nhận Chỉ dẫn địa lý vào năm 2013, mật ong Bạc hà đã có những bước tiến dài về quy mô và uy tín. Để duy trì sức hút, ngành nông nghiệp và các đơn vị chuyên trách đã tích cực triển khai các biện pháp kỹ thuật khắt khe. Trạm Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản khu vực 8 hiện đang quản lý chặt chẽ diện tích hơn 455 ha hoa bạc hà cùng hơn 22.300 đàn ong trong vùng chỉ dẫn địa lý. Các đơn vị này không chỉ hướng dẫn người dân kỹ thuật chăm sóc ong nội theo hướng hữu cơ mà còn kiên quyết khuyến cáo không nhập ong ngoại để bảo vệ nguồn gen và chất lượng mật thuần khiết.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ 4.0 và các tiêu chuẩn quốc tế như VietGAP, HACCP đã bước đầu được các hợp tác xã như Hà An, Tuấn Dũng, Tả Lủng tiên phong thực hiện. Từ khâu khai thác đến đóng gói, dán tem truy xuất nguồn gốc đều được chuẩn hóa nhằm tạo ra một chuỗi giá trị minh bạch. Sự hỗ trợ từ các chính sách vốn ưu đãi của tỉnh cũng giúp người nuôi ong mạnh dạn mở rộng vùng nguyên liệu, với mục tiêu phát triển thêm hơn 1.700 ha cây bạc hà trong giai đoạn 2020 - 2025, tạo nền móng vững chắc cho sản xuất quy mô lớn.

Dù có tiềm năng lớn, nhưng thực trạng "vàng thau lẫn lộn" trên thị trường đang trở thành rào cản lớn cho sự phát triển bền vững của thương hiệu. Lợi dụng uy tín của sản phẩm, nhiều đối tượng đã tung ra thị trường các loại mật giả, mật pha trộn với nhãn mác tinh vi, đặc biệt là trên các nền tảng mạng xã hội. Điều này không chỉ gây thiệt hại về kinh tế cho các hợp tác xã chân chính mà còn làm xói mòn niềm tin của người tiêu dùng đối với đặc sản vùng cao.

Trước thách thức đó, ngành chức năng đang triển khai những giải pháp mang tính bước ngoặt. Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh hiện đang ráo riết xây dựng hệ thống sử dụng chung về tem, nhãn mác cho mật ong Bạc hà Cao nguyên đá Đồng Văn, dự kiến hoàn thành vào tháng 2 năm 2026. Đây được coi là "tấm khiên" quan trọng, bởi chỉ những cơ sở đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe mới được phép sử dụng bộ nhận diện này. Song song đó, lực lượng Quản lý thị trường phối hợp cùng ngành Công thương tăng cường kiểm tra, lấy mẫu nghiệm mẫu và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm lưu thông mật ong không rõ nguồn gốc.

Bảo vệ thương hiệu mật ong Bạc hà không chỉ là câu chuyện giữ gìn một sản phẩm hàng hóa, mà là bảo vệ uy tín nông sản của cả một vùng đất. Cuộc chiến chống hàng giả đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa quản lý nhà nước, tính minh bạch của nhà sản xuất và sự thông thái của người tiêu dùng trong việc sàng lọc sản phẩm chất lượng, để giọt mật của đá mãi giữ trọn giá trị tinh túy giữa lòng Cao nguyên.