Mới đây, Cục Sở hữu trí tuệ thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Quyết định số 739/QĐ-SHTT, chính thức cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý số 00151 cho sản phẩm thịt trâu “Chiêm Hóa”. Đây là bước ngoặt trong việc khẳng định thương hiệu và nâng tầm giá trị kinh tế cho tỉnh Tuyên Quang.
Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Tuyên Quang được giao nhiệm vụ là tổ chức quản lý chỉ dẫn địa lý này. Việc công nhận chỉ dẫn địa lý không chỉ là sự khẳng định về chất lượng mà còn là sự tôn vinh các giá trị lịch sử và văn hóa gắn liền với vùng đất Chiêm Hóa anh hùng.
Trâu Chiêm Hóa từ lâu đã nổi tiếng là một trong bốn nguồn gen chính của trâu bản địa Việt Nam. Với số lượng đàn luôn chiếm tỷ lệ lớn nhất tỉnh Tuyên Quang, con trâu không chỉ là "đầu cơ nghiệp" mà còn gắn liền với lịch sử kháng chiến của dân tộc. Trong giai đoạn 1945-1954, Chiêm Hóa đã đóng góp hàng chục tấn thực phẩm cho tiền tuyến, riêng chiến dịch Đông Xuân 1953 - 1954 đã cung cấp hơn 52.700 kg thịt trâu.
Bên cạnh giá trị kinh tế, hình ảnh con trâu còn in đậm trong đời sống tâm linh của người dân địa phương qua nghi lễ "trâu cày tịnh điền". Đây là nghi thức quan trọng nhất tại Lễ hội Lồng tồng Chiêm Hóa diễn ra vào mùng 6 đến mùng 8 Tết Âm lịch hàng năm, thể hiện khát vọng về một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.
Sản phẩm thịt trâu Chiêm Hóa được bảo hộ bao gồm cả thịt tươi và thịt khô (trâu sấy). Về cảm quan, thịt trâu tươi có màu hồng sậm đặc trưng, xen kẽ những vân mỡ trắng nhỏ mịn. Điểm ấn tượng nhất nằm ở giá trị dinh dưỡng với hàm lượng Protein dồi dào (từ 20,60% đến 24,60%) và hàm lượng sắt cao. Đối với dòng thịt trâu khô, sự tinh túy được cô đọng với tỷ lệ Protein có thể lên đến 54,10%, mang lại hương vị đậm đà và giá trị bổ dưỡng vượt trội.
Sự khác biệt của thịt trâu nơi đây xuất phát từ điều kiện địa lý tự nhiên độc đáo. Với địa hình bị chia cắt bởi hệ thống sông ngòi và các dãy núi lớn, Chiêm Hóa sở hữu những thung lũng rộng lớn – điều kiện lý tưởng để phát triển các loại cỏ giàu dinh dưỡng như cỏ voi, cỏ Ghine, cỏ Stylo và cỏ Ruzi. Nhờ nguồn thức ăn thô xanh dồi dào quanh năm, đàn trâu phát triển khỏe mạnh, cho chất lượng thịt có độ đạm cao. Đặc biệt, màu hồng sậm đặc trưng của thịt là kết quả của sự kết hợp giữa nguồn gen "trâu ngố" bản địa và kỹ thuật chăm sóc truyền thống, trong đó người dân thường xuyên bổ sung khoáng chất cho trâu thông qua đá liếm.
Trong quy trình chế biến thịt trâu khô, người dân Chiêm Hóa vẫn gìn giữ nguyên vẹn phương pháp sấy truyền thống bằng than hoa. Việc tuyệt đối không sử dụng điện hay củi trong quá trình sấy giúp miếng thịt giữ được mùi thơm tự nhiên, không bị ám khói nồng và đảm bảo độ ngọt đặc trưng của thịt trâu vùng cao.
Khu vực địa lý được bảo hộ bao gồm các xã: Trung Hà, Hùng Mỹ, Phú Bình, Vinh Quang và Hòa Phú thuộc huyện Chiêm Hóa. Đáng chú ý, theo phương án điều chỉnh đơn vị hành chính từ ngày 1/7/2025, phạm vi này sẽ tương ứng với các xã Tân Mỹ, Kiên Đài, Kim Bình và Yên Nguyên.
Việc thịt trâu Chiêm Hóa được cấp chứng nhận chỉ dẫn địa lý là nền tảng để Tuyên Quang tiếp tục đẩy mạnh quảng bá thương hiệu, bảo vệ quyền lợi người chăn nuôi và mở rộng thị trường tiêu thụ cho dòng đặc sản độc đáo này.
Nhanhieuviet (Theo Cục Sở hữu Trí tuệ - Link gốc)
