PGS.TS Trương Ngọc Nam khẳng định tư tưởng Hồ Chí Minh là kim chỉ nam để xây dựng đội ngũ cán bộ liêm chính và hết lòng vì nhân dân.
Theo dòng thời gian, những di sản tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh càng tỏa sáng với giá trị thời đại sâu sắc, đặc biệt trong công cuộc xây dựng đội ngũ cán bộ "vừa hồng vừa chuyên".
Nhân kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026), Báo Công Thương đã trao đổi với PGS.TS Trương Ngọc Nam - nguyên Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền, nguyên Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương. Từ lăng kính của người nghiên cứu và giảng dạy lý luận chính trị lâu năm, ông đã phác họa rõ nét cách vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh để định hình bản lĩnh người làm báo, đổi mới tư duy thế hệ trẻ và kiến tạo một nền văn hóa công vụ tận tụy, hết lòng vì nhân dân.
PGS.TS Trương Ngọc Nam trao đổi với phóng viên Báo Công Thương. Ảnh: Trần Lê
Người làm báo phải giữ được "bút sắc, lòng trong"
- Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đặc biệt coi trọng vai trò đội ngũ làm công tác tư tưởng, báo chí, tuyên truyền. Theo ông, hiện nay đội ngũ báo chí, truyền thông cần vận dụng tư tưởng của Người ra sao để nâng cao bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội trong môi trường thông tin đa chiều?
PGS.TS Trương Ngọc Nam: Có thể nói, trong tư tưởng Hồ Chí Minh, báo chí trước hết là đội ngũ phục vụ công tác tư tưởng, tuyên truyền và giáo dục. Vì vậy, người làm báo không chỉ cần kỹ năng nghề nghiệp mà còn phải có bản lĩnh chính trị vững vàng và đạo đức trong sáng. Bác Hồ rất coi trọng đội ngũ cán bộ, bởi theo Người, chất lượng cán bộ quyết định chất lượng công việc. Với báo chí cách mạng, điều đó càng có ý nghĩa đặc biệt.
Điều Bác để lại rất rõ là yêu cầu người làm báo phải biết mình viết cho ai, viết cái gì, viết như thế nào. Ba câu hỏi ấy tưởng như đơn giản nhưng thực chất là nguyên tắc nền tảng của nghề báo. Viết cho ai là phải hiểu công chúng, nắm được nhu cầu, trình độ và mối quan tâm của từng nhóm đối tượng. Viết cái gì là phải biết chọn đúng vấn đề, đúng thời điểm, đúng mối quan tâm của xã hội. Viết như thế nào là phải biết lựa chọn hình thức thể hiện phù hợp, bảo đảm tính chính xác, dễ hiểu, hấp dẫn và có sức thuyết phục.
Trong bối cảnh thông tin đa chiều hiện nay, điều người làm báo cần nhất là giữ được sự tỉnh táo và chuẩn mực. Thông tin rất nhiều, tốc độ rất nhanh, nhưng báo chí cách mạng không thể chạy theo giật gân hay cảm tính. Càng trong môi trường ấy, người làm báo càng phải giữ được “bút sắc, lòng trong”. “Lòng trong” là cái tâm trong sáng, trung thực, vì lợi ích chung. “Bút sắc” là năng lực chuyên môn, khả năng phát hiện vấn đề và trình bày một cách thuyết phục.
Tôi cho rằng, học Bác trong nghề báo hôm nay chính là học cách làm báo có trách nhiệm, có chiều sâu và có định hướng. Báo chí phải vừa phản ánh trung thực đời sống, vừa góp phần tạo đồng thuận xã hội, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, Nhà nước và lan tỏa những giá trị tích cực trong cộng đồng.
Xây dựng văn hóa công vụ từ tinh thần phụng sự nhân dân
- Trong giai đoạn hiện nay, yêu cầu xây dựng phẩm chất đạo đức của đội ngũ cán bộ ngày càng được đặt ra cao hơn, đặc biệt gắn với xây dựng văn hóa công vụ trong các cơ quan, đơn vị, trong đó có ngành Công Thương. Theo ông, tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng và phong cách làm việc cần được vận dụng như thế nào để xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới?
PGS.TS Trương Ngọc Nam: Khi bàn về xây dựng văn hóa công vụ thì điều đầu tiên phải trở lại với tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức của người cán bộ. Bác từng yêu cầu cán bộ, đảng viên phải “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”. Đây không chỉ là những phẩm chất đạo đức chung, mà còn là nền tảng của một nền công vụ liêm chính, trách nhiệm và hiệu quả.
Bên cạnh đó, trong tư tưởng Hồ Chí Minh, vấn đề cán bộ luôn được đặt ở vị trí rất quan trọng. Bác từng khẳng định: "Cán bộ là cái gốc của mọi công việc" và "muôn việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hay kém".
Cán bộ phải thực sự là người phục vụ nhân dân. Điều đó có nghĩa là phải gần dân, trọng dân, lắng nghe dân và đặt lợi ích của dân lên trên hết. Với văn hóa công vụ hiện nay, tinh thần ấy được thể hiện qua thái độ làm việc chuẩn mực, cách ứng xử đúng mực, tinh thần trách nhiệm cao và ý thức giải quyết công việc đến nơi đến chốn.
Đối với ngành Công Thương, yêu cầu này càng rõ hơn bởi đây là lĩnh vực gắn trực tiếp với sản xuất, kinh doanh, lưu thông hàng hóa, thị trường, năng lượng và đời sống nhân dân. Một nền văn hóa công vụ tốt trong ngành không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp, thúc đẩy phát triển kinh tế và tăng niềm tin của xã hội đối với bộ máy công quyền.
Theo tôi, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào xây dựng cán bộ trong giai đoạn mới cần tập trung ở ba điểm. Một là, xây dựng ý thức trách nhiệm và tinh thần phụng sự. Cán bộ phải làm việc với tinh thần hết việc chứ không hết giờ, làm đến nơi đến chốn, không đùn đẩy, né tránh. Hai là, đề cao tinh thần đổi mới và cải tiến công tác. Bác luôn yêu cầu cán bộ phải không ngừng học hỏi, luôn tìm cách làm việc tốt hơn, hiệu quả hơn. Trong bối cảnh chuyển đổi số, điều đó đồng nghĩa với việc phải nhanh chóng thích ứng công nghệ mới, nâng cao năng lực số và phương pháp làm việc hiện đại. Ba là, nêu gương trong thực hiện nhiệm vụ. Người đứng đầu càng phải gương mẫu thì văn hóa công vụ càng có sức lan tỏa.
Có thể nói, xây dựng văn hóa công vụ theo tư tưởng Hồ Chí Minh bắt đầu từ những việc rất cụ thể, như đúng giờ, đúng quy trình, đúng trách nhiệm, đúng mực trong ứng xử và tận tụy trong phục vụ. Khi những điều đó trở thành nếp nghĩ, nếp làm của mỗi cán bộ thì bộ máy sẽ vận hành hiệu quả hơn và niềm tin của nhân dân cũng được củng cố vững chắc hơn.
Đưa tư tưởng của Bác đến gần hơn với người trẻ
- Sau nhiều năm nghiên cứu, giảng dạy và quản lý trong lĩnh vực lý luận chính trị, theo ông đâu là những nội dung cần tiếp tục đổi mới trong công tác giáo dục, tuyên truyền về tư tưởng Hồ Chí Minh để việc học tập và làm theo Người thực sự đi vào chiều sâu, tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động của thế hệ trẻ?
PGS.TS Trương Ngọc Nam: Muốn việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đi vào thực chất thì phải đổi mới cả nội dung lẫn phương pháp tuyên truyền, giáo dục. Điểm rất quan trọng là không nên chỉ dừng ở việc trình bày tư tưởng của Bác như những luận điểm khái quát, mà phải làm cho tư tưởng ấy trở nên gần gũi, sống động và có thể chuyển hóa thành hành động hằng ngày.
Trước hết, cần nhấn mạnh đến giá trị nêu gương của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bác là một tấm gương lớn về sự thống nhất giữa lời nói và việc làm. Nói đến Bác là nói đến một nhân cách mẫu mực, giản dị, khiêm tốn nhưng vô cùng sâu sắc. Chính vì vậy, tuyên truyền không thể tách rời những câu chuyện cụ thể, những việc làm cụ thể, những chi tiết rất đời thường mà giàu ý nghĩa nhân văn. Đây là cách truyền cảm hứng mạnh hơn nhiều so với việc chỉ truyền đạt lý thuyết một chiều.
Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền về tư tưởng Hồ Chí Minh cần gắn chặt với thực tiễn học tập, lao động và cống hiến của thế hệ trẻ. Học Bác không phải là học thuộc khẩu hiệu, mà là học tinh thần trách nhiệm, ý thức kỷ luật, lối sống lành mạnh, tinh thần phụng sự và khát vọng cống hiến. Khi những giá trị ấy được chuyển hóa thành hành vi cụ thể thì việc học và làm theo Bác mới thật sự có chiều sâu.
Đổi mới công tác giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh hiện nay phải hướng tới mục tiêu làm cho người trẻ thấy tư tưởng của Bác rất gần với đời sống. Từ đó, thế hệ trẻ hiểu rằng mỗi việc làm đúng, mỗi nỗ lực tự hoàn thiện, mỗi hành động vì tập thể, vì cộng đồng đều là một cách học Bác thiết thực nhất.
- Trân trọng cảm ơn ông!
