Mới đây, trên fanpage Thông tin Chính phủ đã đăng tải bài viết nhằm làm rõ sự khác biệt giữa pate truyền thống nổi tiếng chợ Cột Đèn, Hải Phòng và dòng sản phẩm pate đóng hộp mang tên “pate Cột đèn Hải Phòng” của Công ty Cổ phần Đồ hộp Hạ Long.
Thời gian qua, Cơ quan chức năng thành phố Hải Phòng vừa tiến hành tiêu hủy hơn 6.400 hộp pate “Cột Đèn Hải Phòng” loại 90 gam mỗi hộp, sản xuất ngày 6/9/2025 và trên 7.500 hộp pate loại 150 gam mỗi hộp do được chế biến từ thịt heo nhiễm dịch tả heo châu Phi. Vụ việc đang thu hút sự quan tâm lớn của dư luận, đặc biệt trong bối cảnh xuất hiện nhiều hiểu nhầm liên quan đến đặc sản pate truyền thống chợ Cột Đèn.
Đáng chú ý, sản phẩm pate mang tên “Cột Đèn Hải Phòng” bị tiêu hủy nói trên là sản phẩm đóng hộp của Công ty Cổ phần Đồ hộp Hạ Long (Halong Canfoco), có địa chỉ tại phường Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng. Tên gọi của dòng sản phẩm này trùng với pate Cột Đèn truyền thống nổi tiếng của đất cảng, do các hộ kinh doanh tại chợ Cột Đèn, phường Lê Chân chế biến và buôn bán suốt hàng chục năm qua. Chính sự trùng lặp tên gọi đã khiến không ít người tiêu dùng hiểu nhầm rằng pate truyền thống chợ Cột Đèn có liên quan đến lô pate đóng hộp bị phát hiện chế biến từ thịt heo nhiễm dịch tả heo châu Phi. Thông tin sai lệch này gây ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của các hộ kinh doanh địa phương cũng như hình ảnh ẩm thực và du lịch của thành phố Hải Phòng.
Vì vậy, trang Thông tin Chính phủ mới đây đã đăng tải bài viết với tiêu đề: "Người dân cần phân biệt rõ: Pate truyền thống nổi tiếng chợ Cột Đèn khác với dòng sản phẩm Pate đóng hộp của Công ty Cổ phần Đồ hộp Hạ Long", qua đó làm rõ một số thông tin đang gây nhầm lẫn thời gian qua.
Theo nội dung được đăng tải, tên gọi "pate Cột Đèn Hải Phòng" của Công ty Cổ phần Đồ hộp Hạ Long (Halong Canfoco, địa chỉ tại phường Ngô Quyền, TP Hải Phòng) bị trùng với tên sản phẩm pate truyền thống nổi tiếng của thành phố Hải Phòng - món ăn gắn với thương hiệu foodtour Hải Phòng, do các hộ kinh doanh tại chợ Cột Đèn (phường Lê Chân) bán từ nhiều năm nay. Việc trùng tên này đã gây ra không ít hiểu nhầm trong dư luận, ảnh hưởng không tốt đến hoạt động kinh doanh của người dân địa phương, đồng thời tác động trực tiếp đến uy tín và hình ảnh du lịch của thành phố Hải Phòng.
Trang Thông tin Chính phủ cũng nhấn mạnh, trên thực tế, 2 sản phẩm nói trên hoàn toàn không liên quan đến nhau.
Pate đóng hộp của Công ty Cổ phần Đồ hộp Hạ Long là sản phẩm được sản xuất theo quy trình công nghiệp, đóng trong lon thiếc nhỏ, có thời hạn bảo quản dài và được phân phối rộng rãi tại các siêu thị trên toàn quốc.
Pate Cột Đèn truyền thống là pate tươi, nổi bật với độ béo ngậy đặc trưng của mỡ phần tan chảy, quyện cùng mùi thơm của gan và tỏi phi. Do không sử dụng phương pháp bảo quản dài ngày, loại pate này thường có hạn sử dụng ngắn và cần được giữ lạnh để đảm bảo trọn vẹn hương vị nguyên bản. Đặc sản này được chế biến bởi các hộ kinh doanh tại khu vực chợ Cột Đèn, đường Chùa Hàng, phường Lê Chân, chủ yếu bày bán ngay trong khu chợ và các tuyến phố lân cận như Hàng Kênh, Nguyễn Công Trứ…
Pate truyền thống nổi tiếng chợ Cột Đèn từ lâu đã là món quà quen thuộc được người dân và du khách lựa chọn mỗi khi ghé thăm Hải Phòng, được xem là một trong những đặc sản mang dấu ấn ẩm thực của thành phố.
Chính vì vậy, người dân và du khách cần phân biệt rõ 2 sản phẩm này, tránh những hiểu nhầm không đúng về sản phẩm pate Cột Đèn truyền thống - đặc sản nổi tiếng tại Hải Phòng.
Trước đó, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng cũng đã chính thức thông tin, khẳng định patê tươi truyền thống bày bán tại chợ Cột Đèn không liên quan đến sản phẩm mang nhãn “Patê Cột Đèn” của doanh nghiệp bị xử lý. Không chỉ để trấn an người tiêu dùng, bảo vệ các hộ sản xuất thủ công chân chính, mà quan trọng hơn, đó là lời cảnh báo rõ ràng về lỗ hổng trong việc bảo vệ thương hiệu ẩm thực đường phố của thành phố.
Lỗ hổng trong việc bảo vệ thương hiệu ẩm thực truyền thống.
Sự nhầm lẫn của người tiêu dùng là điều tất yếu khi tên một sản phẩm trùng với tên địa danh vốn đã hằn sâu trong ký ức đô thị. Khi doanh nghiệp này vướng vào bê bối "thịt bẩn", uy tín của cả một làng nghề truyền thống lập tức bị kéo xuống vực thẳm. Doanh thu sụt giảm, khách hàng quay lưng – đó là cái giá đắt mà những người làm nghề chân chính phải trả cho một sai phạm không phải của mình.
Vấn đề ở đây là lỗ hổng trong việc bảo vệ thương hiệu ẩm thực truyền thống. “Pate Cột Đèn” vốn là tên gọi dân gian của một món ăn, gắn với ký ức đô thị, với không gian chợ, với những lò patê gia đình tồn tại nhiều năm. Thế nhưng, về mặt pháp lý, cái tên ấy chưa từng được định danh bằng bất kỳ hình thức bảo hộ nào.
Theo các chuyên gia pháp lý, đây không phải trường hợp cá biệt. Trên thực tế, không ít đặc sản truyền thống đã bị doanh nghiệp khác đăng ký nhãn hiệu trước, hoặc sử dụng tên gọi tương tự để kinh doanh, dẫn đến nhầm lẫn về nguồn gốc sản phẩm. Nguyên nhân nằm ở chính sự chậm trễ của các hộ kinh doanh truyền thống trong việc tiếp cận và sử dụng công cụ pháp lý.
Nhiều người làm nghề lâu năm vẫn giữ tâm lý quen thuộc: sản phẩm ngon thì khách tự tìm đến, cần gì giấy tờ hay đăng ký nhãn hiệu. Thủ tục phức tạp, chi phí tốn kém, kiến thức pháp lý hạn chế… tất cả cộng lại tạo ra một khoảng trống pháp lý nguy hiểm. Và khoảng trống đó nhanh chóng được lấp đầy bởi những chủ thể hiểu luật, có tiềm lực tài chính, sẵn sàng “nộp đơn trước”.
Pháp luật sở hữu trí tuệ Việt Nam hiện hành bảo hộ tên gọi gắn với địa danh thông qua chỉ dẫn địa lý hoặc nhãn hiệu. Tuy nhiên, để được công nhận là chỉ dẫn địa lý, sản phẩm phải đáp ứng điều kiện rất chặt chẽ: danh tiếng, chất lượng hoặc đặc tính phải do điều kiện địa lý quyết định. Không phải đặc sản nào cũng đủ điều kiện này.
Với nhãn hiệu, Luật Sở hữu trí tuệ áp dụng nguyên tắc "first-to-file", nghĩa là nộp đơn đầu tiên. Điều 90 Luật Sở hữu trí tuệ 2025 quy định rõ: khi có nhiều đơn trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn, văn bằng bảo hộ chỉ được cấp cho đơn hợp lệ có ngày nộp sớm nhất. Điều đó lý giải vì sao một món ăn gắn bó lâu đời với địa phương vẫn có thể bị “mất tên” trên thị trường thương mại một cách hoàn toàn hợp pháp.
Hải Phòng nổi tiếng với hệ sinh thái ẩm thực phong phú – từ bánh đa cua, bánh mì que đến nem cua bể. Food tour đã trở thành "con gà đẻ trứng vàng" cho du lịch thành phố Cảng. Tuy nhiên, vụ việc vừa qua cho thấy rủi ro mang tính hệ thống: Nếu không có cơ chế bảo vệ, bất kỳ đặc sản nào cũng có thể bị "đánh cắp" tên tuổi.
Nhanhieuviet (Theo Tạp chí Sở hữu Trí tuệ - Link gốc)
