Theo đại diện của Tòhe, trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ được xem là yếu tố nền tảng để xây dựng một thị trường sáng tạo minh bạch và bền vững.
Sau sự việc thương hiệu Tòhe lên tiếng về việc một số thiết kế bị sao chép và sử dụng trái phép trên thị trường, vấn đề bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong các doanh nghiệp sáng tạo một lần nữa nhận được sự quan tâm của dư luận.
Trao đổi với Tạp chí Sở hữu trí tuệ và Sáng tạo, chị Phan Thanh Vân, Giám đốc Marketing của Tòhe khẳng định, việc bảo vệ các tài sản trí tuệ không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là cách bảo vệ thành quả sáng tạo, quyền lợi của những “nghệ sĩ bé” và giá trị nhân văn mà doanh nghiệp theo đuổi suốt gần hai thập kỷ.
Từ một dự án xã hội đến thương hiệu sáng tạo giàu ý nghĩa
Bắt đầu từ một chuyến khảo sát tại Trung tâm bảo trợ người già và trẻ tàn tật Thụy An, Ba Vì, Hà Nội trong khuôn khổ một dự án hợp tác với tổ chức phi chính phủ, năm 2006, Tòhe đã chính thức ra đời với sứ mệnh đem nghệ thuật đến gần hơn với trẻ em Việt Nam, đặc biệt là những trẻ em có hoàn cảnh hoặc nhu cầu đặc biệt như trẻ tự kỷ, trẻ khuyết tật, trẻ mồ côi hoặc sống tại vùng sâu, vùng xa.
Theo đại diện doanh nghiệp, Tòhe tổ chức các lớp học và sân chơi sáng tạo phi lợi nhuận hàng tuần, nơi các em có thể tự do thể hiện cảm xúc qua hội họa. Những tác phẩm này sau đó được chọn lọc, thiết kế lại và ứng dụng vào các sản phẩm thời trang và phụ kiện phong cách sống.
Điểm đặc biệt trong mô hình của Tòhe là cơ chế chia sẻ giá trị. Doanh nghiệp dành 5% doanh số bán hàng để tạo thu nhập cho các “nghệ sĩ đặc biệt” có tác phẩm được sử dụng trong sản phẩm thương mại. Bằng cách này, nghệ thuật của các em không chỉ được ghi nhận mà còn tạo ra giá trị kinh tế và cơ hội hòa nhập xã hội.
Bên cạnh đó, Tòhe còn hợp tác với nhiều doanh nghiệp và tổ chức để triển khai các chương trình giáo dục, triển lãm nghệ thuật, nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về các vấn đề xã hội, đặc biệt là hội chứng tự kỷ.
Trải qua gần hai thập kỷ hoạt động, Tòhe đã tổ chức các sân chơi sáng tạo cho hơn 5.000 trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt. Các triển lãm, sự kiện nghệ thuật và chương trình giáo dục do doanh nghiệp tổ chức đã thu hút hơn 110.000 lượt người tham gia.
Thông qua các hoạt động nghệ thuật, Tòhe hướng tới việc thúc đẩy “nghệ thuật bao hàm”, khuyến khích sự tham gia của người tự kỷ và người có nhu cầu đặc biệt trong chuỗi sáng tạo và sản xuất của xã hội. Điều này góp phần thu hẹp khoảng cách giữa các nhóm trong cộng đồng và thúc đẩy bình đẳng xã hội.
Những nỗ lực bền bỉ này đã được ghi nhận bởi nhiều tổ chức trong và ngoài nước. Năm 2016, chị Phạm Thị Ngân, đồng sáng lập Tòhe, được Diễn đàn Kinh tế Thế giới vinh danh là “Lãnh đạo trẻ toàn cầu”. Năm 2021, Tòhe nhận giải thưởng Én Xanh dành cho các doanh nghiệp xã hội và mô hình phát triển bền vững vì cộng đồng.
Gần đây, dự án “Chèo méo”, chương trình nghệ thuật nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về chứng tự kỷ, đã nhận giải “Dự án nghệ thuật ý nghĩa” tại Hanoi Grapevine’s Finest 2024-2025. Năm 2024, Tòhe tiếp tục được vinh danh tại Giải thưởng Hành động vì cộng đồng, Human Act Prize.
Bảo vệ bản quyền - Bảo vệ giá trị sáng tạo
Theo Giám đốc Phan Thanh Vân, trong thời gian qua doanh nghiệp liên tục ghi nhận các trường hợp sản phẩm bị làm giả, làm nhái hoặc sử dụng trái phép thiết kế độc quyền trên các sàn thương mại điện tử cũng như tại một số cửa hàng bán lẻ. Gần đây nhất là vụ việc hàng loạt sản phẩm của Mirage Saigon bị phát hiện sao chép các thiết kế độc quyền của Tòhe đã thu hút sự chú ý lớn của cộng đồng sáng tạo.
Các hành vi này không chỉ xâm phạm quyền tác giả và quyền tài sản theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ, mà còn gây ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín thương hiệu, quyền lợi của các nghệ sĩ đặc biệt và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Trước những trường hợp vi phạm, Tòhe cho biết đã thực hiện nhiều biện pháp xử lý như gửi văn bản yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, báo cáo tới các sàn thương mại điện tử, đồng thời công khai cảnh báo tới người tiêu dùng.
Các bên vi phạm được yêu cầu chấm dứt ngay việc sản xuất, quảng bá và kinh doanh các sản phẩm sử dụng thiết kế trái phép; gỡ bỏ toàn bộ hình ảnh và nội dung liên quan trên các kênh bán hàng; đồng thời phối hợp với doanh nghiệp để xử lý hậu quả, bao gồm thu hồi sản phẩm và bồi thường thiệt hại nếu có.
Không chỉ tập trung xử lý vi phạm bên ngoài, Tòhe còn xây dựng một hệ thống quản trị bản quyền nội bộ khá chặt chẽ. Doanh nghiệp thiết lập quy trình rõ ràng trong việc tiếp nhận, lưu trữ và khai thác các tác phẩm hội họa của các tác giả.
Theo quy định của Tòhe, chỉ những tác phẩm gốc do trẻ sáng tác và có sự đồng ý bằng văn bản của người giám hộ hợp pháp mới được đưa vào “kho tranh” để khai thác. Các tác phẩm sao chép hoặc mô phỏng từ nguồn khác tuyệt đối không được sử dụng cho mục đích thương mại.
Khi tranh của trẻ được ứng dụng vào sản phẩm, quyền tác giả được xác lập dưới hình thức đồng sở hữu giữa tác giả và Tòhe, trong khi doanh nghiệp được độc quyền khai thác thương mại theo thỏa thuận. Mọi đối tác sản xuất, từ xưởng may, xưởng in đến đơn vị gia công, đều phải ký cam kết bảo mật thiết kế và không được sử dụng cho bất kỳ mục đích nào ngoài hợp đồng.
Đối với các dự án hợp tác thương hiệu hoặc co-branding, các họa tiết được xác định là tài sản trí tuệ của Tòhe và chỉ được sử dụng trong phạm vi dự án đã thỏa thuận. Mọi hành vi chỉnh sửa, khai thác hoặc chuyển giao cho bên thứ ba đều phải có sự chấp thuận bằng văn bản của doanh nghiệp.
Sáng tạo và sở hữu trí tuệ - Nền tảng cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp
Theo đại diện Tòhe, mô hình của doanh nghiệp dựa trên việc ứng dụng các tác phẩm hội họa của trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt vào các sản phẩm thiết kế ứng dụng trong đời sống. Vì vậy, mỗi tác phẩm không chỉ là một sản phẩm nghệ thuật mà còn là kết quả của cảm xúc, nỗ lực và hành trình phát triển cá nhân của các em.
Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ được xem là yếu tố nền tảng để xây dựng một thị trường sáng tạo minh bạch và bền vững.
“Tôn trọng bản quyền, tuân thủ luật sở hữu trí tuệ và trân trọng chất xám của người sáng tạo là những nguyên tắc quan trọng để bảo vệ quyền lợi của tất cả các bên tham gia trong hệ sinh thái sáng tạo”, đại diện Tòhe chia sẻ.
Với triết lý “hồn nhiên như những đứa trẻ”, Tòhe cho biết sẽ tiếp tục kiên trì theo đuổi con đường sáng tạo dựa trên cảm hứng từ các “nghệ sĩ bé”. Thông qua sản phẩm và hoạt động của mình, doanh nghiệp mong muốn lan tỏa tinh thần hồn nhiên, tình yêu thương và niềm vui trong trẻo đến cộng đồng, đồng thời khẳng định rằng bảo vệ tài sản trí tuệ chính là bảo vệ những giá trị sáng tạo và nhân văn mà thương hiệu đang xây dựng.
Nhanhieuviet (Theo Tạp chí Sở hữu Trí tuệ - Link gốc)
