Với chủ đề "Sở hữu trí tuệ và thể thao: Sẵn sàng - Bắt đầu - Đổi mới", WIPO đã gửi đi một thông điệp mạnh mẽ: Đã đến lúc các quốc gia cần nhìn nhận sở hữu trí tuệ (SHTT) như một đòn bẩy chiến lược để chuyển hóa niềm đam mê thể thao thành những giá trị kinh tế bền vững.
Khi trái bóng World Cup 2026 chuẩn bị lăn cũng là lúc giới chuyên môn nhìn lại giá trị thực của ngành công nghiệp thể thao. Không còn dừng lại ở những sân chơi phong trào, thể thao Việt Nam đang đứng trước cơ hội chuyển mình thành một ngành kinh tế mũi nhọn. Tại đây, Sở hữu trí tuệ (SHTT) chính là "chìa khóa" mở ra cánh cửa lợi nhuận từ những giá trị vô hình.
Theo các số liệu mới nhất tính đến đầu năm 2026, thị trường thiết bị và hàng hóa thể thao Việt Nam đã chạm mốc 1,2 tỷ USD. Trong đó, riêng mảng trang phục và giày dép chiếm hơn 800 triệu USD và dự báo sẽ sớm vượt ngưỡng 1 tỷ USD vào những năm tới. Sự trỗi dậy này được thúc đẩy bởi cơ cấu dân số trẻ (nhóm 18-35 tuổi chiếm 32%) với ý thức cao về sức khỏe và sẵn sàng chi trả cho các trải nghiệm chất lượng.
Đáng chú ý, thể thao không chỉ là sản phẩm trên kệ hàng mà còn là đòn bẩy cho du lịch. Với hơn 50 giải chạy marathon quy mô lớn mỗi năm, mô hình "Sport Tourism" (du lịch thể thao) đang tạo ra doanh thu hàng nghìn tỷ đồng cho các địa phương. Tuy nhiên, để duy trì sức hút, việc bảo hộ thương hiệu giải đấu và các quyền liên quan đến hình ảnh vận động viên trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Nếu không có SHTT, những "mỏ vàng" này sẽ dễ dàng bị bào mòn bởi các hành vi khai thác trái phép.
"Cuộc chiến" bản quyền trên mọi mặt trận
Nhìn vào thương vụ bản quyền World Cup 2026 tại Việt Nam, có thể thấy một sự dịch chuyển rõ rệt từ mô hình truyền hình truyền thống sang khai thác đa nền tảng. Không chỉ là 104 trận đấu trên sóng quốc gia, giá trị thương mại giờ đây nằm ở quyền trình chiếu công cộng (Fan Zone), các nội dung ngắn trên mạng xã hội và hệ sinh thái chương trình đồng hành.
Ngoài ra, số liệu thống kê tính đến tháng 4/2026 cho thấy một sự chuyển dịch rõ rệt trong tư duy của các doanh nghiệp nội địa. Với gần 15.000 đơn đăng ký nhãn hiệu trong lĩnh vực thể thao, trong đó khối nội chiếm ưu thế áp đảo với hơn 8.500 đơn, Việt Nam đang chứng minh mình không còn là "kẻ đứng ngoài cuộc". Những cái tên như Động Lực, Kamito hay Zocker đã trở thành minh chứng cho việc làm chủ thương hiệu Việt trên sân nhà. Không chỉ các đơn vị sản xuất, sự chuyển mình còn hiện rõ tại đấu trường V-League. Khi 9 trên 14 đội bóng chuyên nghiệp nộp đơn bảo hộ nhãn hiệu, họ đã thấu hiểu rằng logo trên ngực áo không chỉ đại diện cho niềm tự hào địa phương mà còn là tài sản có giá trị thương mại cao, sẵn sàng cho các thương vụ hợp tác triệu đô.
"Sẵn sàng – Bắt đầu – Đổi mới": Thông điệp từ WIPO 2026
Hưởng ứng Ngày SHTT thế giới (26/4/2026), thông điệp từ WIPO không chỉ dành cho các tập đoàn lớn mà còn là lời mời gọi các startup công nghệ thể thao. Tại Việt Nam, những hệ thống hỗ trợ trọng tài nội địa, phần mềm phân tích dữ liệu sinh trắc học cầu thủ hay các ứng dụng quản lý giải đấu đang dần hình thành.
Cục Sở hữu trí tuệ đang chuyển mình mạnh mẽ để đồng hành cùng hệ sinh thái này. Bằng cách ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để rút ngắn thời gian thẩm định đơn và xây dựng các bộ hướng dẫn định giá tài sản trí tuệ, cơ quan quản lý đang tạo ra một "bàn đạp" pháp lý vững chắc. Mục tiêu không chỉ là bảo hộ, mà là biến các bằng sáng chế, nhãn hiệu thành những tài sản có thể thế chấp, gọi vốn và chuyển nhượng.
Rào cản cuối cùng: Cuộc chiến với "link lậu" và hàng nhái
Dù tiềm năng rất lớn, nhưng "vết sẹo" vi phạm bản quyền trên môi trường số vẫn là nỗi ám ảnh đối với các nhà đầu tư. Để giải quyết bài toán này, Việt Nam đang thiết lập cơ chế phản ứng nhanh, phối hợp liên ngành giữa các lực lượng thực thi và các nền tảng xuyên biên giới (Facebook, TikTok, Shopee...). Việc ngăn chặn triệt để hành vi xâm phạm quyền tác giả nội dung số không chỉ là bảo vệ doanh thu cho nhà đài, mà còn là bảo vệ uy tín của quốc gia trong mắt các đối tác quốc tế.
Thể thao Việt Nam đang đứng trước vạch xuất phát của một chặng đua mới. Khi tri thức và công nghệ được bảo hộ bằng hệ thống SHTT nghiêm minh, những nỗ lực trên sân cỏ sẽ không chỉ mang về vinh quang mà còn là động lực mạnh mẽ thúc đẩy nền kinh tế số phát triển bền vững.
Nhanhieuviet (Theo Tạp chí Sở hữu Trí tuệ - Link gốc)
