Trung Quốc đang triển khai một loạt biện pháp quy mô lớn nhằm tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ (SHTT), trong bối cảnh nước này đặt mục tiêu trở thành cường quốc về SHTT theo định hướng phát triển đến năm 2035. Đây là sự thoát xác mạnh mẽ của quốc gia từng được gắn mác ’công xưởng thế giới’.
Trung Quốc vừa công bố kế hoạch quốc gia năm 2026 nhằm tăng cường bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, tập trung xử lý vi phạm bản quyền trực tuyến, đăng ký nhãn hiệu ác ý, lạm dụng sáng chế và hoàn thiện khung pháp lý cho các lĩnh vực công nghệ mới.
Cụ thể, vào ngày 16/5/2026, Cục Sở hữu trí tuệ quốc gia Trung Quốc, CNIPA đã công bố “Kế hoạch thúc đẩy xây dựng cường quốc sở hữu trí tuệ năm 2026”. Đây là văn bản triển khai thường niên thuộc Đề cương xây dựng cường quốc SHTT giai đoạn 2021–2035, do Văn phòng Hội nghị liên bộ về xây dựng cường quốc SHTT ban hành.
Theo kế hoạch, Trung Quốc sẽ triển khai đồng loạt các chiến dịch nhằm chống vi phạm bản quyền trên môi trường mạng, bảo vệ bản quyền phim chiếu rạp và tăng cường bảo hộ quyền tác giả dành cho thanh thiếu niên đến năm 2026. Các hoạt động này nằm trong chiến lược tổng thể nhằm nâng cao năng lực bảo vệ và thực thi quyền SHTT trên phạm vi toàn quốc.
Kế hoạch cũng nhấn mạnh việc tăng cường cơ chế cảnh báo sớm đối với các tác phẩm trọng điểm, đồng thời tối ưu hóa cơ chế bảo vệ bản quyền cho các sản phẩm văn hóa và sáng tạo.
Trong lĩnh vực thực thi, Trung Quốc sẽ triển khai các đợt cao điểm xử lý hành vi xâm phạm quyền SHTT tại các ngành mới nổi và lĩnh vực thương mại điện tử, song song với việc tăng cường bảo hộ SHTT tại hải quan.
Một trong những nội dung đáng chú ý là việc siết chặt xử lý tình trạng đăng ký nhãn hiệu mang tính ác ý. Kế hoạch yêu cầu cải thiện dịch vụ thẩm định sơ bộ, hướng dẫn rõ ràng hơn cho người nộp đơn sáng chế và nâng cao chất lượng đăng ký quyền SHTT.
Trung Quốc cũng đặt mục tiêu xây dựng cơ chế dài hạn để thúc đẩy thương mại hóa tài sản trí tuệ, khuyến khích các chủ thể thị trường ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhằm thúc đẩy phát triển sáng chế và đổi mới công nghệ.
Theo CNIPA, kế hoạch năm 2026 bao gồm 106 nhiệm vụ cụ thể được phân công cho nhiều cơ quan trung ương, cơ quan tư pháp và quản lý chuyên ngành. Các đơn vị tham gia gồm Tòa án Nhân dân Tối cao, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao, Bộ Tư pháp, Tổng cục Hải quan, Cục Quản lý giám sát thị trường nhà nước cùng nhiều cơ quan khác. Cơ quan được liệt kê đầu tiên trong từng nhiệm vụ sẽ đóng vai trò chủ trì thực hiện.
Kế hoạch được xây dựng xoay quanh bảy nhóm trọng tâm chính. Trong đó có việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và chính sách SHTT thông qua sửa đổi Luật Nhãn hiệu, các quy định hướng dẫn thi hành Luật Bản quyền, quy định bảo hộ giống cây trồng mới, quy định bảo hộ SHTT tại hải quan và các quy định liên quan đến sáng chế quốc phòng.
Ngoài ra, Trung Quốc cũng nghiên cứu xây dựng các quy tắc mới về dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, blockchain và mã nguồn mở nhằm đáp ứng yêu cầu quản trị SHTT trong các lĩnh vực công nghệ mới nổi.
Về thực thi, kế hoạch đề cập đến việc phối hợp giữa cơ chế tư pháp, hành chính và liên ngành thông qua nhiều chiến dịch chuyên đề như “Sword Net 2026”, “Sword Shadow 2026”, “Kunlun” và “Dragon Soaring”.
Trong lĩnh vực thị trường, Trung Quốc sẽ chú trọng nâng cao chất lượng sáng chế, thúc đẩy chuyển giao sáng chế từ trường đại học và viện nghiên cứu, phát triển sáng chế thiết yếu theo tiêu chuẩn, chỉ dẫn địa lý và các sản phẩm tài chính dựa trên tài sản trí tuệ.
Kế hoạch cũng đặt mục tiêu nâng cao chất lượng dịch vụ công về SHTT, phát triển ngành dịch vụ SHTT, đào tạo đội ngũ chuyên gia và luật sư sáng chế có năng lực xử lý các tranh chấp quốc tế liên quan đến quyền SHTT.
Ở cấp độ quốc tế, Trung Quốc cho biết sẽ tiếp tục tham gia sâu hơn vào cơ chế quản trị SHTT toàn cầu thông qua hợp tác với Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO), nhóm IP5, BRICS, sáng kiến “Vành đai và Con đường” cùng các cơ chế hợp tác song phương khác.
Bên cạnh đó, các cơ quan như Tòa án Nhân dân Tối cao, CNIPA và Cục Quản lý không gian mạng Trung Quốc được khuyến khích nghiên cứu xây dựng quy định bảo hộ SHTT đối với các lĩnh vực mới như dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và blockchain.
Kế hoạch mới cho thấy Trung Quốc đang mạnh mẽ thoát khỏi nhãn dán ’công xưởng thế giới’ và lật mình trở thành cái nôi IP toàn cầu. Đây là một cuộc cách mạng lớn và tạo ra sự biến động mạnh mẽ đối với công tác thực thi quyền sở hữu trí tuệ trong khu vực và toàn cầu.
Nhanhieuviet (Theo Tạp chí Sở hữu Trí tuệ - Link gốc)
